วันที่ 22 มิถุนายน 2569 สถานการณ์การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ที่สร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศไทย กำลังลุกลามสู่ระดับที่น่ากังวลอย่างยิ่ง หลังมีการค้นพบปลาหมอคางดำจำนวนมากกลางทะเลบางสะพาน จ.ประจวบคีรีขันธ์ ในพื้นที่ที่มีความลึกถึง 12 เมตร สะท้อนให้เห็นว่าการแพร่กระจายของปลาชนิดนี้อาจรุนแรงเกินกว่าที่หน่วยงานรัฐเคยประเมินไว้
โดยเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2569 ไต๋หนึ่ง บางสะพาน ชาวประมงในพื้นที่ ได้โพสต์คลิปวิดีโอขณะออกเรือตกหมึกกลางทะเล แล้วพบฝูงปลาหมอคางดำจำนวนมาก ลอยรวมตัวอยู่บริเวณแสงไฟกลางทะเล

“ออกมาตกหมึก แล้วเจอปลาหมอคางดำลอยอยู่กลางทะเล เกิดอะไรขึ้นกับระบบนิเวศเรา อีกหน่อยคงได้ตกปลาหมอคางดำกลางทะเล” คำพูดสั้นๆ ของชาวประมงรายนี้ กลายเป็นคำถามใหญ่ที่สังคมกำลังรอฟังคำตอบจากกรมประมงและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ว่าการระบาดจากคลองสู่ทะเล…มาตรการควบคุมล้มเหลวหรือไม่ ?

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ภาครัฐใช้งบประมาณจำนวนมากในการควบคุมและกำจัดปลาหมอคางดำ ทั้งการรับซื้อ การรณรงค์จับปลา และการสนับสนุนกิจกรรมกำจัดในหลายจังหวัด แต่ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในวันนี้ คือปลาหมอคางดำไม่ได้ถูกจำกัดอยู่เพียงในแม่น้ำ ลำคลอง หรือป่าชายเลนอีกต่อไป หากแต่กำลังขยายอาณาเขตออกสู่ทะเลเปิด

คำถามคือ เหตุใดปลาหมอคางดำจึงยังแพร่กระจายได้อย่างต่อเนื่อง ? งบประมาณที่ใช้ไปจำนวนมหาศาล ให้ผลคุ้มค่าหรือไม่ ? แผนบริหารจัดการที่ผ่านมา เกิดความผิดพลาดตรงไหน ? หน่วยงานรัฐประเมินความสามารถในการปรับตัวของปลาชนิดนี้ต่ำเกินไปหรือไม่ ?

หลายฝ่ายมองว่า หากปลาหมอคางดำสามารถตั้งถิ่นฐานและขยายพันธุ์ในทะเลได้จริง ประเทศไทยอาจกำลังเผชิญวิกฤตระบบนิเวศครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์การประมง และจะกระทบชาวประมงพื้นบ้านโดยตรง ซึ่งชาวประมงในพื้นที่แสดงความกังวลว่าหากปลาหมอคางดำเข้ามาแย่งอาหารกับสัตว์น้ำเศรษฐกิจในทะเล เช่น ปลาหมึก ปลาเล็ก กุ้ง และสัตว์น้ำวัยอ่อน อาจส่งผลให้ทรัพยากรทางทะเลลดลงอย่างรวดเร็ว

นอกจากผลกระทบต่อระบบนิเวศแล้ว ยังอาจกระทบต่อรายได้ของชาวประมงพื้นบ้านนับหมื่นครัวเรือนตามแนวชายฝั่งอ่าวไทย “วันนี้เจอแค่กลางทะเลบางสะพาน แต่พรุ่งนี้อาจพบทั่วอ่าวไทยก็ได้” รัฐจะมีมาตรการเร่งด่วนอย่างไร เพื่อหยุดการแพร่ระบาด เพราะหากวันนี้ปลาหมอคางดำสามารถว่ายออกจากคลอง สู่ปากแม่น้ำ และออกไปถึงทะเลลึกได้แล้ว คำถามที่สังคมต้องการคำตอบ ไม่ใช่เพียงว่า “ปลามาจากไหน” แต่ใครจะรับผิดชอบ หากวันหนึ่งระบบนิเวศทางทะเลของไทยต้องสูญเสียจากความล้มเหลวในการจัดการปลาหมอคางดำอย่างเช่นทุกวันนี้ !

พิสิษฐ์ รื่นเกษม…..รายงาน